को हुन् मोज्तबा खामेनी ? जसले पाए इरानको कमान, उनको विश्वभर छ अर्बौंको सम्पत्ति

एजेन्सि । अमेरिका-इजरायली आक्रमणमा इरानका सर्वोच्च नेता अयातोल्लाह अली खामेनीको मृत्युपछि, ८८ सदस्यीय विशेषज्ञ सभाले उनका छोरा मोज्तबा होसेनी खामेनीलाई नयाँ सर्वोच्च नेताको रूपमा चयन गरेको छ।

मोज्तबा को हुन्?

१९६९ मा मशहदमा जन्मेका मोज्तबाले आफ्नो बाल्यकाल त्यस समयमा बिताए जब उनका बुबा शाह मोहम्मद रेजा पहलवीको विरुद्धमा एक प्रमुख धार्मिक नेताको रूपमा उदाइरहेका थिए। १९७९ को इस्लामिक क्रान्तिले परिवारको भाग्य परिवर्तन गर्‍यो र तिनीहरूलाई नयाँ राज्यको केन्द्रमा राख्यो।

तेहरान सरेपछि, मोज्तबाले अलावी हाई स्कूलमा अध्ययन गरे, जुन शासन भित्रका व्यक्तिहरू तयार पार्नका लागि परिचित थियो। त्यसपछि उनले कोममा धार्मिक शिक्षा हासिल गरे, जहाँ उनी रूढिवादी धार्मिक नेताहरूसँग सम्पर्कमा आए। यद्यपि, दशकौंसम्म मदरसामा अध्ययन गरे पनि, उनी आयतोल्लाहको पद प्राप्त गर्न असफल भए।

इरानको संविधान अनुसार, सर्वोच्च नेताले उच्च धार्मिक पद धारण गर्नुपर्छ। त्यसकारण, मोज्तबाको धार्मिक हैसियत वरिष्ठ धार्मिक नेताहरूमाझ बहसको विषय बनेको छ। इरान-इराक युद्धको समयमा, मोज्तबाले हबिब बटालियनमा सेवा गरे। यस समयमा, उनले इरानको सुरक्षा र गुप्तचर एजेन्सीहरूमा उच्च पदमा पुगेका व्यक्तिहरूसँग सम्बन्ध विकास गरे।

कहिल्यै कुनै पद सम्हालेनन्
यद्यपि मोज्तबाले कहिल्यै निर्वाचित वा सरकारी पद सम्हालेनन्, भित्री व्यक्तिहरू विश्वास गर्छन् कि उनले सर्वोच्च नेताको कार्यालयमा द्वारपालको रूपमा काम गरेका छन्, जुन भूमिका उनका छोरा अहमद खोमेनीले एक पटक रुहोल्लाह खोमेनीको लागि राखेका थिए।

विश्लेषकहरू विश्वास गर्छन् कि मोज्तबाको प्रभाव इस्लामिक क्रान्तिकारी गार्ड कोर्प्स (IRGC) सँगको उनको बलियो सम्बन्धबाट उत्पन्न हुन्छ। IRGC ले इरानको राजनीति, अर्थतन्त्र र सुरक्षा नीतिमा निर्णायक भूमिका खेल्छ।

२०१९ मा, अमेरिकाले मोज्तबामाथि प्रतिबन्ध लगाएको थियो। अली खामेनीले आफ्नो केही शक्ति आफ्नो छोरालाई सुम्पेको आरोप लगाइएको थियो, जो सार्वजनिक जवाफदेहिता बिना आधिकारिक हैसियतमा काम गरिरहेका थिए।

आरोप के हो?
सुधारवादी नेताहरू र विदेशी सरकारहरूले मोज्तबालाई चुनावमा हस्तक्षेप गर्ने र सुरक्षा दमनलाई समर्थन गर्ने आरोप लगाएका छन्। यद्यपि, इरानी अधिकारीहरूले यी आरोपहरूलाई निरन्तर अस्वीकार गर्दै आएका छन्।

ब्लूमबर्गको रिपोर्ट अनुसार, मोज्तबाको विशाल लगानी सञ्जाल छ। उनको सही कुल सम्पत्ति अज्ञात छ, तर उनले विश्वव्यापी सम्पत्ति साम्राज्य निर्माण गरेका छन् र पश्चिमी बजारहरूमा अर्बौं डलर लगानी गरेका छन्।

उत्तराधिकारमाथि बहस
उल्लेखनीय रूपमा, अली खामेनीले तीन वरिष्ठ धार्मिक नेताहरूलाई आफ्नो सम्भावित उत्तराधिकारीको रूपमा नाम दिएका थिए, तर उनको छोराको नाम समावेश गरिएको थिएन। बुबाबाट छोरामा शक्ति हस्तान्तरणले इरानको इस्लामिक गणतन्त्रको आधारभूत कथालाई चुनौती दिन्छ, जसले वंशानुगत शासनको विरोध गर्दछ।