असोज ८ देखि १२ सम्म भारी वर्षाको सम्भावना, सतर्क रहन मौसमविद्को आग्रह

काठमाडौं । बंगालको खाडीमा विकसित हुँदै गरेको मौसमी प्रणालीका कारण आगामी असोज ८ देखि १२ गतेसम्म नेपालमा वर्षाको गतिविधि बढ्न सक्ने प्रारम्भिक पूर्वानुमान गरिएको छ। मौसमविद्हरूले केही क्षेत्रमा भारीदेखि अत्यधिक भारी वर्षा हुनसक्ने सम्भावना औँल्याउँदै पूर्वतयारी र सतर्कता अपनाउन आग्रह गरेका छन्।

त्रिभुवन विश्वविद्यालयका जल तथा मौसमविद् डा. विनोद पोखरेलले विभिन्न मौसम पूर्वानुमान मोडेलको अध्ययन गर्दा असोज ८ देखि १२ गतेसम्म नेपालमा मनसुनी गतिविधि उल्लेख्य रूपमा सक्रिय हुनसक्ने देखिएको बताएका छन्। उनका अनुसार केही मौसम मोडेलले कतिपय क्षेत्रमा ४०० मिलिमिटरभन्दा बढी वर्षा हुनसक्ने सम्भावना देखाएका छन्। केही मोडेलमा ७४१ मिलिमिटरसम्म वर्षाको प्रक्षेपणसमेत देखिएको उनले बताएका छन्।

तर यस्तो प्रक्षेपणलाई नेपालका सबै क्षेत्रमा समान रूपमा त्यति नै वर्षा हुने भन्ने अर्थमा लिन नहुने मौसमविद्हरूले स्पष्ट पारेका छन्। वर्षाको मात्रा र प्रभाव स्थानअनुसार फरक पर्न सक्छ। मौसम प्रणालीको विकास, गति र दिशामा सामान्य परिवर्तन हुँदा वर्षाको क्षेत्र तथा तीव्रतासमेत परिवर्तन हुन सक्ने भएकाले हालको पूर्वानुमानलाई प्रारम्भिक अवस्थाको रूपमा बुझ्नुपर्ने देखिन्छ।

मौसमविद् पोखरेलले सामाजिक सञ्जालमार्फत पनि सम्भावित भारी वर्षाबारे पूर्वसूचना दिँदै यसको उद्देश्य त्रास फैलाउनु नभई सम्भावित जोखिमबाट बच्न आवश्यक पूर्वतयारीका लागि समय उपलब्ध गराउनु रहेको बताएका छन्।

प्रारम्भिक मौसम मोडेलहरूमा असोज ८ देखि ११ गतेसम्म वर्षाको गतिविधि बढ्ने संकेत देखिएको छ। विशेषगरी असोज १० गते आसपास वर्षाको जोखिम तुलनात्मक रूपमा बढी हुनसक्ने अनुमान गरिएको छ। पूर्वदेखि पश्चिमसम्मका विभिन्न क्षेत्रमा वर्षाको प्रभाव पर्न सक्ने भए पनि सबै स्थानमा वर्षाको मात्रा समान हुने छैन।

बंगालको खाडीको प्रणालीले बढाउँदैछ चासो

भारतीय मौसम विज्ञान विभागका अनुसार उत्तर थाइल्यान्डबाट पश्चिमतर्फ सरेको माथिल्लो वायुमण्डलीय चक्रवाती परिसञ्चरण उत्तर अण्डमान सागर तथा आसपासको क्षेत्रमा पुगेको छ। यसको प्रभावमा सेप्टेम्बर १९ आसपास न्यूनचापीय क्षेत्र विकसित हुने र त्यसपछि प्रणाली पश्चिम–उत्तरपश्चिमतर्फ अघि बढ्ने सम्भावना देखाइएको छ।

यस प्रणालीको विकास र त्यसले लिने बाटोअनुसार नेपालमा भित्रिने जलवाष्पको मात्रा प्रभावित हुनसक्ने मौसमविद्हरूको आकलन छ। नेपालतर्फ आउने मौसमी प्रणालीसँग अन्य वायुमण्डलीय प्रणालीको अन्तरक्रिया भएमा वर्षाको गतिविधि अझ बढ्न सक्ने सम्भावना रहेको विज्ञहरूले बताएका छन्। ([Ekantipur][1])

 मौसम विभागको धारणा–अहिले नै निष्कर्षमा पुग्न हतार

सम्भावित भारी वर्षाबारे विभिन्न प्रक्षेपण सार्वजनिक भइरहे पनि नेपाल मौसम विज्ञान विभागले मौसमी प्रणालीको वास्तविक विकासलाई निरन्तर निगरानी गरिरहेको छ। प्रारम्भिक मोडेलका आधारमा मात्रै निश्चित क्षेत्रमा कति वर्षा हुन्छ भन्ने निष्कर्ष निकाल्न हतार गर्न नहुने मौसमविद्हरूको भनाइ छ।

विभागको पछिल्लो साप्ताहिक कृषि–मौसम बुलेटिनसमेत नियमित रूपमा अद्यावधिक भइरहेको छ। विभागले मौसम प्रणालीमा हुने परिवर्तनअनुसार आधिकारिक पूर्वानुमान तथा चेतावनी जारी गर्दै आएको छ।

 यात्रा तथा जोखिमयुक्त क्षेत्रमा विशेष सावधानी

सम्भावित भारी वर्षालाई ध्यानमा राख्दै मौसमविद्हरूले असोज ८, ९ र १० गते विशेष सतर्कता अपनाउन सुझाव दिएका छन्। विशेषगरी पहाडी तथा हिमाली क्षेत्रमा सडक यात्रा गर्दा पहिरो, भूक्षय र सडक अवरोधको जोखिमलाई ध्यान दिनुपर्ने देखिन्छ।

लामो दूरीको यात्रा आवश्यक नभए स्थगित गर्ने, जोखिमयुक्त नदी तथा खोलानाला आसपास नजाने, पहिरोको जोखिम भएका क्षेत्रमा सावधानी अपनाउने तथा स्थानीय प्रशासन र सम्बन्धित निकायबाट जारी हुने सूचनालाई प्राथमिकताका साथ पछ्याउन मौसमविद्हरूले आग्रह गरेका छन्।

यसअघि पनि शक्तिशाली देखिएका मौसमी प्रणाली नेपाल प्रवेश गर्ने क्रममा कमजोर भएका उदाहरण रहेकाले हालको पूर्वानुमानलाई अन्तिम निष्कर्षका रूपमा लिन नहुने विज्ञहरूको भनाइ छ। मौसम प्रणालीको विकाससँगै आगामी दिनमा वर्षाको सम्भावित क्षेत्र, मात्रा र जोखिमबारे थप स्पष्टता आउनेछ।

त्यसैले असोज ८ देखि १२ गतेसम्म भारी वर्षाको सम्भावना रहेको प्रारम्भिक पूर्वानुमानलाई ध्यानमा राख्दै सर्वसाधारण, स्थानीय तह तथा विपद् व्यवस्थापनसँग सम्बन्धित निकायले आवश्यक पूर्वतयारी भने समयमै गर्नुपर्ने देखिएको छ।