इलामका चिया उद्योग बन्द, लाखौं किलो चिया थन्कियो

इलाम । नेपाली चिया निर्यातमा भारतीय पक्षले अवरोध सिर्जना गरेपछि इलामका चिया उद्योगहरू आजदेखि बन्द भएका छन्। निर्यात ठप्प हुँदा बजारमा मौज्दात चिया थुप्रिन थालेपछि उद्योगीहरू उत्पादन रोक्न बाध्य भएका हुन्।

उद्योगीहरूका अनुसार हाल भारतीय बजारमा पुगिसकेको ३ लाख किलोभन्दा बढी चिया बिक्री हुन नसकी रोकिएको छ भने नेपालका विभिन्न उद्योगहरूमा करिब ७ लाख किलो तयारी चिया थन्किएको अवस्थामा छ। मौज्दात चिया बिक्री नभएपछि थप उत्पादन गर्ने अवस्था नरहेको उनीहरूको भनाइ छ।

समस्या भारतीय भन्सारले नेपाली चियाको नमूना सङ्कलन गरी प्रयोगशाला परीक्षणका लागि पठाउने नयाँ प्रक्रियाबाट उत्पन्न भएको बताइएको छ। उक्त परीक्षणको प्रतिवेदन आउन १५ देखि २० दिनसम्म लाग्ने भएकाले भारतीय आयातकर्ताहरूले नेपाली चिया खरिद गर्न हिच्किचाउन थालेका छन्। परिणामस्वरूप निर्यात शृंखला नै प्रभावित भएको उद्योगीहरूको भनाइ छ।

सूर्योदय अर्थोडक्स टी प्रोड्युसर्स एसोसिएशनका अध्यक्ष डिल्ली श्रेष्ठका अनुसार पहाडी क्षेत्रमा सञ्चालित अर्थोडक्स चिया उद्योगहरू आजैदेखि पूर्ण रूपमा बन्द भएका छन्। तराई क्षेत्रमा सञ्चालित सीटीसी चिया उद्योगहरू पनि असार ४ गतेदेखि बन्द हुने तयारीमा छन्।

नेपालमा उत्पादित चियाको करिब ९० प्रतिशत हिस्सा भारतीय बजारमा जाने भएकाले भारतीय अवरोधले समग्र चिया उद्योग नै संकटमा परेको उद्योगीहरूको भनाइ छ। उनीहरूले सरकारले तत्काल कूटनीतिक तथा व्यापारिक पहल गरी निर्यात सहज बनाउनुपर्ने माग गरेका छन्।

उद्योगीहरूले यति ठूलो समस्या आउँदा पनि सरकारको तर्फबाट प्रभावकारी पहल नभएको गुनासो गरेका छन्। चिया उद्योग बन्द हुँदा हजारौं श्रमिकको रोजगारी प्रभावित हुने र हरियो चिया पत्ती बिक्री गरेर जीविकोपार्जन गर्ने किसानहरू प्रत्यक्ष मारमा पर्ने अवस्था सिर्जना भएको छ।

उद्योग क्षेत्रले समस्या दीर्घकालीन रूपमा समाधान गर्न भारतसँग उच्चस्तरीय वार्ता, निर्यात प्रक्रियाको सहजीकरण तथा वैकल्पिक अन्तर्राष्ट्रिय बजारको खोजी आवश्यक रहेको बताएका छन्। चिया नेपालको प्रमुख नगदे बाली तथा निर्यातजन्य वस्तुमध्ये एक भएकाले वर्तमान संकटले ग्रामीण अर्थतन्त्रमा समेत गम्भीर असर पार्ने चिन्ता व्यक्त गरिएको छ।