रहस्यले भरिएको छ नागा साधुको जीवन, जान्नुहोस् कसरी बन्छन् नागा सन्यासी

काठमाडौँ । निरञ्जनी अखाडाले एक लाख नागा सन्यासी बनाएको दाबी गरेको छ । आखाडाका आचार्य महामंडलेश्वर स्वामी कैलाशानन्द गिरीले हरिद्वार कुम्भ २०२१ मा २२ देखि २७ वैशाखसम्म एक लाख नागा सन्यासी तयार गरिने बताएका छन् । जसले धर्मको रक्षामा योगदान गर्नेछ। तर, के तपाईलाई थाहा छ नागा सन्यासी बन्नका लागि सामान्य मानिस कस्ता कठिनाइहरूबाट गुज्रिन्छ, किन कुम्भ मेलामा देखिन्छन् ? आउनुहोस् जान्नुहोस् सबैथोक

नागा साधुहरूको जीवन रहस्यले भरिएको छ

नागा साधुहरूको जीवन रहस्यले भरिएको छ। सामान्य मानिसले यस्तो जीवनको कल्पना पनि गर्न सक्दैन । नाग सन्यासी बन्न धेरै चरण पार गर्नुपर्छ। यसको प्रशिक्षण धेरै कठिन छ र यस अवधिमा धेरै कठिनाइहरू पार गर्नुपर्छ।

नाग साधु बिना कुम्भ अधुरो छ

हामी तपाईलाई बताउछौं कि कुम्भको समयमा, नाग साधुहरू आफ्ना सबै पापहरू धुनका लागि भेला हुन्छन् र गंगामा स्नान गरेर विशेष पूजा गर्छन्। उनीहरुबिना कुम्भ अधुरो मानिन्छ । अत्याधिक चिसो होस् वा गर्मीले शरीरभरि काँप्छ, टाउकोमा कपाल बाँधेर नाङ्गो नागा साधुहरू देख्नु फरक अनुभव हो।

नागा साधुहरूको इतिहास

नागा जनजातिको उत्पत्ति भारतको उत्तर-पूर्वी राज्य नागाल्याण्डबाट भएको भनिन्छ, जहाँ नंगा पर्वत शृङ्खलाहरू फैलिएका छन्। ‘नागा’ शब्दको अर्थ ‘पहाड’ हो। कचरी भाषामा यसको अर्थ ‘युवा बहादुर लड्ने व्यक्ति’ हो। उही समयमा, केही विद्वानहरूका अनुसार नागा संन्यासीहरूको अखाडाहरू आदि शंकराचार्यभन्दा पहिले पनि अस्तित्वमा थिए। तर, यसलाई अखाडाको नामले बोलाइएन । त्यस्ता साधुहरूलाई फ्लीट वा साधुहरूको समूह पनि भनिन्थ्यो। पहिले साधुको समुहमा पीर र तदवीर हुन्थ्यो । मान्यता अनुसार अखाडा शब्दको प्रयोग मुगल कालबाट सुरु भएको हो ।

नागा साधु बन्ने प्रक्रिया

पारिवारिक अनुसन्धान

सबैभन्दा पहिले यसका लागि अखाडाले नागा सन्यासी वा साधु बन्न चाहने व्यक्तिको परिवारको खोजी गर्छ। सम्बन्धित व्यक्ति एक हुन सक्छ भन्ने लागेमा मात्र अखाडामा प्रवेश गर्न दिइन्छ ।

ब्रह्मचर्य परीक्षण

त्यसपछि उनको ब्रह्मचर्य परीक्षण गरिन्छ। यो परीक्षामा ६ महिनादेखि १२ वर्षसम्म लाग्न सक्छ।

महापुरुष बनाउने प्रक्रिया

अहिले सन्तलाई महापुरुष बनाउने प्रक्रिया सुरु भएको छ जसअनुसार सम्बन्धित व्यक्तिका ५ वटा गुरु बनाइन्छ । यी पाँच देवताहरूमा भगवान शिव, विष्णु शक्ति, सूर्य र गणेश समावेश छन् जसको तिनीहरूले पूजा गर्नुपर्छ।

अवधूत बनाउने प्रक्रिया

अहिले आखाडाका पुजारीहरूले त्यो महापुरुषलाई अवधूत घोषणा गर्छन्। जस अन्तर्गत साधुले आफ्नो कपाल काट्नु पर्छ र परिवार र समाजको लागि बलिदान दिनु पर्छ। यसका लागि उनी आफ्नै श्राद्ध आदेश गर्छन्, जसको पिण्ड दान अखाडाले आयोजना गर्छ।

नपुंसक बनाउने प्रक्रिया

यसपछि नागा साधुहरूलाई २४ घण्टा अखाडाको झण्डामुनि नग्न बसाइन्छ। जहाँ उनको लिंगको एक विशेष नस एक वरिष्ठ नागा भिक्षुले तान्छन्। जसका कारण उनी जीवनभर यौन सुख प्राप्त गर्न सक्दैनन् र नपुंसक बन्छन् र दिगम्बरा बन्छन्।

शरीरमा खरानी लगाउने र रुद्राक्ष धारण गर्ने प्रक्रिया

दिगम्बर साधुको भावी तपस्या गुरुमन्त्रमा आधारित हुन्छ। बिहान नुहाएर शरिरमा खरानी लगाउनुपर्छ र रुद्राक्ष धारण गर्नुपर्छ ।

लुगा लगाउन पाइँदैन

यदि उनीहरू लुगा लगाउन चाहन्छन् भने केसरी रंगको लुगा मात्र लगाउन पाउँछन्। वा लुगा लगाउन पनि अनुमति छैन।

भिख मागेर भोक मेटाउनुपर्छ 

नागा साधुहरूले भिख मागेर मात्रै भोक मेटाउनुपर्छ। दिनमा एकपटक मात्रै खाना खान्छन् । ७ घरमा भिक्षा नपाए भोकै सुत्नु पर्छ ।

सुत्नको लागि जमिन बाहेक केही छैन

न त ओछ्यान पाउँछन् न सुत्न खाट । जीवनभर भुइँमा सुत्नु पर्ने हुन्छ ।

गुरुलाई मात्र नमस्कार

नागा साधुहरू सन्यासी वा आफ्ना गुरुलाई मात्र झुकाउँछन्। यसबाहेक उसले न कसैलाई अभिवादन गर्न सक्छ, न कसैको निन्दा गर्न सक्छ।

नागा साधुहरूको विभिन्न पदहरू

नागा साधुहरूको पनि धेरै पदहरू छन्। महन्त, श्री महन्त, थानापति महन्त, तमटिया महन्त, पीर महन्त, दिगम्बर श्री, महामंडलेश्वर र आचार्य मण्डलेश्वर जस्ता पद पाउँछन्।

शाही स्नान हरेक पटक र त्यसपछि

कुम्भमेलाको अवधि घटाएसँगै शाही स्नानको संख्या पनि घटाइएको छ । यसअघि कुम्भमेलामा ४ वटा शाही स्नान हुने गरेको भए पनि कोरोनाका कारण घटाइएको छ । अप्रिलमा हुने हरिद्वार कुम्भ मेला २०२१ मा ३ वटा मात्रै शाही स्नान हुनेछ ।

शाही स्नान को मिति

प्रथम शाही स्नान: १२ अप्रिल (सोमवती अमावस्या)

दोस्रो शाही स्नान: १४ अप्रिल (वैशाखी)

तेस्रो शाही स्नान: अप्रिल २७ (पुर्णिमाको दिन )