• मुख्य समाचार
  • समाचार
  • प्रदेश
  • आर्थिक
  • राजनीती
  • खेलकुद
  • सूचना-प्रबिधि
  • लेख/साहित्य
  • प्रवास
  • लाईफस्टाईल
  • शिक्षा
  • समाज
  • Home
  • About
  • Contact
  • Preeti to Unicode
  • रोमनमा लेख्नुहोस
२०८३ मंसिर १, मंगलबार
    • मुख्य समाचार
    • समाचार
    • प्रदेश
      • कोशी
      • मधेश
      • बागमति
      • गण्डकी
      • लुम्बिनी
      • कर्णाली
      • सुदुरपश्चिम
    • आर्थिक
      • अटो
      • कृषि / पशुपालन
      • पर्यटन
      • बजार
      • बैंक
      • रोजगार
    • राजनीती
    • खेलकुद
    • सूचना-प्रबिधि
    • लेख/साहित्य
    • थप
      • पत्रपत्रिका
      • समाज
      • विश्व
      • कला/मनोरञ्जन
      • स्वास्थ्य
      • प्रवास
      • बिचित्र संसार
      • लेख/साहित्य
    • English
    • पेट्रोलियम पदार्थको मूल्य यथावत्, निगमलाई पाक्षिक १ अर्ब ६२ करोड घाटा

      आस्था पछि बेवास्ता, छठ समाप्त भएपछिको दृश्यले उठाएको प्रश्न

      बझाङको बुंगलमा अटो दुर्घटना : चार जनाको मृत्यु

      रारा दुर्घटनामापरी मृत्यु भएकाको शव र दुई घाइते हेलिकोप्टरबाट सुर्खेत ल्याइयो

      सर्लाहीका दुर्घटनापीडित परिवारसँग सभामुख अर्यालले गरे भेट

      तीन देशका लागि नवनियुक्त राजदूतले लिए पद तथा गोपनीयताको शपथ

      सुनचाँदीको मूल्यमा निरन्तर गिरावट, तोलाको २ लाख ६९ हजारमा आइपुग्यो

      जानकी मन्दिरबाट सुरु भयो अमरेशको मेची-महाकाली पदयात्रा, रविले गरे बिदाइ

      धनगढीबाट काठमाडौं आउँदै गरेको बस नवलपरासीमा दुर्घटना, ३३ जना घाइतेको सूची सहित

      सभामुखले गरे गढीमाई मन्दिरमा दर्शन

      शेख हसिनाको गृहजिल्ला गोपालगञ्जमा हिंसा र प्रदर्शन चर्कियो

      लामिछाने दम्पतीले उदाउँदो सूर्यलाई अर्घ दिएर गरे छठ पर्वको समापन

      उदाउँदो सूर्यलाई अर्घ्य दिएर छठ पर्वको समापन

      अन्तिम खेलमा पोखराको रोमाञ्चक जित, काठमाण्डूको क्वालिफायर सपना चकनाचुर !

      छठपर्वको अवसरमा नेपाली सेनाद्धारा सलामी अपर्ण

    होमपेज /  समाचार

    छठ पर्व विश्वव्यापी र समावेशी बन्दै गएको छ : संस्कृतिविद् महत्व

    Authorसेतो खबर

    सेतो खबरद्वारा प्रकाशित गरिएको हो |

    २०८३ कार्तिक २९, आईतबार (१ दिन अघि)
    अनुमानित पढ्ने समय : ० मिनेट
  • ३९ पटक पढिएको
  • काठमाडौं । छठ पर्व तराई–मधेशमा मात्र सीमित नरही विश्वव्यापी बन्दै गएको संस्कृतिविद् शितल महतोले बताएका छन् । प्रकृति, वातावरण र सामाजिक सद्भावसँग जोडिएको छठ पर्वले समाजमा समानता र समावेशिताको सन्देश दिने उनको भनाइ छ ।

    नेपाल न्यूज बैंकसँग कुरा गर्दै महत्वले मिथिला, भोजपुरा र अवध क्षेत्रका मानिसहरू रोजगारी तथा अन्य कारणले विश्वका विभिन्न ठाउँमा पुगे पनि आफ्नो संस्कृति र परम्परालाई निरन्तरता दिइरहेको बताए । अहिले भारतको बिहार र दिल्लीदेखि काठमाडौंसम्म छठ पर्व व्यापक रूपमा मनाउन थालिएको उनले उल्लेख गरे ।

    उनले भने, ‘तराई र मधेश मात्रै होइन, अहिले छठ पर्व विश्वव्यापी हुँदै गइरहेको छ । जहाँ–जहाँ मिथिला, भोजपुरा र अवध क्षेत्रका साथीहरू गएर बसेका छन्, त्यहाँ पनि छठ पर्व मनाउने चलन बढेको छ । अहिले काठमाडौंमै हेर्नुभयो भने चारैतिर छठ माताको पूजा हुन्छ ।’

    छठ पर्वमा शुद्धता र पवित्रतालाई विशेष महत्त्व दिइने उल्लेख गर्दै उनले प्रसाद तयार पार्ने र सुकाउनेदेखि पूजाका सामग्रीको संरक्षणसम्म विशेष सावधानी अपनाइने बताए । चराचुरुङ्गीले समेत प्रसाद नछोऊन् भनेर ध्यान दिइने र श्रद्धा तथा विश्वासका साथ पूजा गरिने उनको भनाइ छ ।

    छठ पर्वको सुरुवात कहिलेदेखि भयो भन्ने यकिन तिथिमिति नभए पनि यसको परम्परा परापूर्वकालदेखि चलिआएको उनले बताए । महाभारतकालमा दानवीर कर्णले उदाउँदो सूर्यलाई अर्घ दिने गरेको प्रसङ्ग उल्लेख गर्दै उनले द्रौपदी र सती अनुसूयाले पनि छठी माताको पूजा तथा व्रत गरेको धार्मिक किंवदन्ती रहेको बताए ।

    उनले भने, ‘महाभारतकालमा दानवीर कर्णले उदाउँदो सूर्यलाई अर्घ दिने चलन थियो। त्यस्तै, द्रौपदीले आफ्नो गुप्तवास सफल होस् र पतिहरूको आयु लामो होस् भनेर छठी माताको पूजा गरेको तथा सती अनुसूयाले श्रीमान्को रक्षाका लागि व्रत गरेको किंवदन्ती छ ।’

    महतोले छठ पर्वलाई सामाजिक समानता र समावेशिताको उत्कृष्ट उदाहरणका रूपमा व्याख्या गरे। एउटै घाटमा धनी, गरिब, दलित, जनजाति तथा विभिन्न समुदायका मानिसले सँगै पूजा गर्ने र जातीय विभेदबिना प्रसाद ग्रहण गर्ने परम्परा रहेको उनले बताए ।

    उनले भने, ‘एउटै घाटमा दलितले पनि पूजा गर्छन्, त्यही घाटमा अरू उच्च वर्ग भनिने समुदायका मानिसले पनि पूजा गर्छन्। छठको प्रसादमा छुवाछूत मानिँदैन । जसको हातबाट दिए पनि ठूलो श्रद्धाका साथ प्रसाद ग्रहण गरिन्छ। त्यसैले यो अत्यन्त समावेशी पर्व हो ।’

    छठ पर्व प्रकृतिसँग प्रत्यक्ष जोडिएको पर्व भएको उल्लेख गर्दै उनले यसमा प्रयोग गरिने प्रसाद पनि प्राकृतिक उत्पादनमा आधारित हुने बताए । नरिवल, मुला, गाजर, सुन्तला, फलफूल तथा ठेकुवालगायत सामग्री पूजामा चढाइने र पर्वका अवसरमा जलाशय, घरआँगन तथा आवतजावत गर्ने बाटोसमेत सरसफाइ गरिने उनले बताए ।

    उनका अनुसार छठ पर्वले जलस्रोत र वातावरण संरक्षणको महत्त्वसमेत बुझाउँछ । कोभिड महामारीका बेला सार्वजनिक जलाशयमा जान सम्भव नभएपछि मानिसहरूले घरकै छतमा जलाशय बनाएर पूजा गरेको उदाहरण दिँदै उनले छठको विधि र परम्परा संसारका जुनसुकै ठाउँमा पनि मूलतः समान रहने बताए ।

    छठ पूजाका लागि ठूलो पुरोहित वा पण्डित आवश्यक नपर्ने र व्रतालु आफैँले श्रद्धापूर्वक सूर्यदेवलाई अर्घ दिने तथा छठी माताको पूजा गर्ने परम्परा रहेको उनको भनाइ छ । पछिल्लो समय महिलासँगै पुरुषहरू पनि व्रत बस्ने चलन बढ्दै गएको उनले बताए ।

    उनले भने, ‘सूर्यलाई हामी ऊर्जाको स्रोत भन्छौँ । यो ऊर्जाको स्रोतको संरक्षण गर्ने पर्व पनि हो। छठको महत्त्व र यसले दिने समावेशिताको सन्देशलाई जीवनमा उतार्न सकियो भने समाजलाई अग्रगतिको दिशामा लैजान मद्दत पुग्छ ।’

    उनका अनुसार गाउँ र सहरमा छठ मनाउने क्रममा घाट सजावट, बिजुली बत्ती र तामझाममा केही भिन्नता देखिए पनि सूर्य र छठी माताको पूजा गर्ने मूल विधि भने सबै ठाउँमा समान छ ।

    प्रतिक्रिया दिनुहोस

    सम्बन्धित समाचार

    रारा दुर्घटनामापरी मृत्यु भएकाको शव र दुई घाइते हेलिकोप्टरबाट सुर्खेत ल्याइयो

    तीन देशका लागि नवनियुक्त राजदूतले लिए पद तथा गोपनीयताको शपथ

    धनगढीबाट काठमाडौं आउँदै गरेको बस नवलपरासीमा दुर्घटना, ३३ जना घाइतेको सूची सहित

    रारा जाने क्रममा मुगुमा गाडी दुर्घटना, तीन जनाको मृत्यु, दुई गम्भीर घाइते

    २२ करोडको हेरोइनसहित पक्राउ परेका भारतीय नागरिक अन्तर्राष्ट्रिय लागु औषध सञ्जालका मुख्य व्यक्ति

    बहुसांस्कृतिक समाजमा छठले सहिष्णुता र एकताको भावना बढाउँछ : उपराष्ट्रपति

    • पछिल्ला
    • मुख्य
    • लोकप्रिय

    पेट्रोलियम पदार्थको मूल्य यथावत्, निगमलाई पाक्षिक १ अर्ब…

    आस्था पछि बेवास्ता, छठ समाप्त भएपछिको दृश्यले उठाएको…

    बझाङको बुंगलमा अटो दुर्घटना : चार जनाको मृत्यु

    रारा दुर्घटनामापरी मृत्यु भएकाको शव र दुई घाइते…

    बझाङको बुंगलमा अटो दुर्घटना : चार जनाको मृत्यु

    सर्लाहीका दुर्घटनापीडित परिवारसँग सभामुख अर्यालले गरे भेट

    जानकी मन्दिरबाट सुरु भयो अमरेशको मेची-महाकाली पदयात्रा, रविले…

    सभामुखले गरे गढीमाई मन्दिरमा दर्शन

    आर्थिक

    पेट्रोलियम पदार्थको मूल्य यथावत्, निगमलाई पाक्षिक १ अर्ब ६२ करोड घाटा

    सुनचाँदीको मूल्यमा निरन्तर गिरावट, तोलाको २ लाख ६९ हजारमा आइपुग्यो

    धनतेरसकै दिन सुनचाँदीको मूल्यमा भारी गिरावट

    भिडियो संवाद

    अमन अधिकारीको “गड्स प्लान” सार्वजनिक

    अमन अधिकारीको “गड्स प्लान” सार्वजनिक

    संविधानको भीमार्जुनद्धारा चिरफार, नेपालमा कस्तो संविधान ? कुन देशमा कस्तो व्यवस्था ?

    ज्योतिष डा.अधिकारीको भविष्यवाणी : मुलुक मध्यावधिमा जाने, सरकार कामचलाउ हुने, ओलीलाई संकट

    जाने होइन त गोसाइँकुण्ड ? जहाँ महादेवले त्रिशुलले पहाडमा हानेर पानी निकाले || Gosainkunda Mela

    सेतोखबर बिशेष

    सन् २०२६ को विश्वकप जितेपछि लामिन यामालभन्दा उनका ३ वर्षीय भाइ किन बने विश्वभर चर्चाको केन्द्र ?

    काठमाडौं । स्पेनले अर्जेन्टिनालाई १–० ले पराजित गर्दै सन् २०२६ को फिफा विश्वकपको उपाधि जितेपछि विश्व फुटबलमा युवा स्टार लामिन यामाल सबैभन्दा बढी चर्चामा रहे। फाइनलमा...  विस्तृतमा

    प्रभु बैंकका सीईओ शेरचन र सिविओ रश्मि पन्तसहित १५ जनाविरुद्ध अदालतमा मुद्दा, ५९ करोड ७७ लाख कर्जा दुरुपयोगको आरोप

    एमालेकी पुर्व सांसद सपना प्रधान मल्ललाई प्रधानमन्त्री बालेनले प्रधानन्यायाधिश बनाउलान् ?

    नेपाल टेलिकम ले दुर्गम क्षेत्रमा स्याटेलाइट प्रविधिबाट मोबाइल सेवा विस्तार गर्दै ३८ स्थानमा पुर्‍यायो पहुँच

    बालेन शाह : र्यापरबाट मेयर हुँदै प्रधानमन्त्रीसम्म

    कांग्रेस निर्वाचनमा पराजय हुनुको कारण के ?

    इरान–इजरायल युद्धको प्रभावः रेमिट्यान्सदेखि इन्धन संकटसम्म नेपाल उच्च जोखिममा, सुन–चाँदीको मूल्यमा कस्तो असर ?

    को हुन् तारिक रहमान ? १७ बर्षको वनवास सकेर बन्न सक्छन् बंगलादेशको प्रधानमन्त्री, ४ बर्षको उमेरमा पुगेका थिए जेल

    काठमाडौं आइपुगे पुर्वराज ज्ञानेन्द्र शाह, समर्थकहरुको नाराः ‘राजा आउँ देश बचाउँ’

    यस्तो छ, नेपाली कम्युनिष्ट पार्टीको आगामी निर्वाचनका लागि प्रतिबद्धता

    बालेन प्रधानमन्त्री बनेनन् भने आत्मदाह गर्नेछु :अमरेशकुमार सिंह

    पत्राचार ठेगाना

    साझा मिडिया प्रा.ली. का लागी
    - बानेश्वर-१०, काठमाण्डौ
    सम्पादक -आत्माराम खड्का
    [email protected]
    +977-9851113779
    सुचना बिभाग दर्ता नं.: २२५४/०७७–७८
    www.setokhabar.com

    लाईफस्टाईल

    • स्वास्थ्य
    • फिटनेस
    • खाना
    • रिलेशनशिप

    आर्थिक

    • अटो
    • कृषि / पशुपालन
    • पर्यटन
    • बजार
    • बैंक
    • रोजगार

    आबश्यक लिंकहरु

    • हाम्रो टिम
    • हाम्रो बारेमा
    • सम्पर्क
    • FIFA World Cup 2018
    • स्थानीय चुनाव २०७९

    सामाजिक सञ्जाल

    • Facebook
    • Twitter
    • YouTube
    • Instagram
    • Linkedin
    • Tiktok
    © 2016 - 2026: Seto Khabar सर्वाधिकार सुरक्षित | बिज्ञापन | सम्पर्क | हाम्रो बारेमा Designed by: GOJI Solution
    ↑