जेनजी आन्दोलनको एक वर्षपछि मिराज ढुंगानाले भने : ‘तेस्रो ध्रुवको आवश्यकता छ’

काठमाडौं । जेनजी अभियन्ता मिराज ढुंगानाले मुलुकमा वैकल्पिक राजनीतिक शक्ति र तेस्रो ध्रुवको आवश्यकता रहेको बताएका छन् ।

जेनजी आन्दोलनको एक वर्ष पुगेको अवसरमा आयोजित ‘जेनजी आन्दोलनको १ वर्ष र अबको बाटो’ कार्यक्रममा बोल्दै ढुंगानाले वर्तमान सरकारबाट जनजीविकामा अपेक्षित सुधारको अनुभूति हुन नसकेको दाबी गरे । उनले सरकारले नागरिकमा आशा जगाउन नसके वैकल्पिक राजनीतिक शक्तिबारे देशव्यापी बहस सुरु गर्नुपर्ने बताए ।

‘आन्दोलनमार्फत नयाँ सरकार आयो, साथीहरू निर्वाचित हुनुभयो । तर के देशले वास्तविक परिवर्तन पायो ? के हाम्रो जीवनस्तर सुध्रिएको छ ? के महँगी घटेको छ ? के जनजीविका सहज भएको छ ?’ उनले प्रश्न गरे ।

नयाँ सरकार गठन भएको करिब साढे पाँचदेखि ६ महिना मात्र भएकाले तत्कालै सबै उपलब्धिको मूल्यांकन गर्न कठिन हुने भए पनि सरकारले आगामी दिनको संकेत देखाउनुपर्ने उनको भनाइ थियो ।

‘हुने बिरुवाको चिल्लो पात भनेझैँ सुरुवाती उपलब्धिबाट भविष्यको संकेत देखिनुपर्छ । तर आधा वर्ष बितिसक्दा पनि आशा देखिएन भने त्यो गम्भीर विषय हो,’ ढुंगानाले भने ।

उनले नागरिकले आफ्नै देशमा रोजगारी र अवसर पाउने वातावरण निर्माण हुन नसकेको बताए । महँगी बढेको र जनजीविका कठिन बनेको उनको आरोप थियो । विशेषगरी गृहिणी तथा सर्वसाधारण महँगीको मारमा परेको उनले बताए ।

ढुंगानाले जेनजी आन्दोलनका क्रममा २३ र २४ भदौमा भएका घटनाको निष्पक्ष छानबिन हुनुपर्ने बताए ।

सुरक्षा संयन्त्रबाट कानुन मिचेर निर्दोष नागरिकको ज्यान गएको भए दोषीमाथि कडा कारबाही हुनुपर्ने उनको भनाइ थियो । त्यस्तै आन्दोलनका क्रममा सिंहदरबार, संसद् भवन, सर्वोच्च अदालतलगायतका संरचनामा भएको आगजनी र तोडफोडको समेत छानबिन हुनुपर्ने उनले बताए ।

‘२४ गतेका घटनालाई बिर्सन मिल्दैन । सिंहदरबार, सर्वोच्च अदालत र ऐतिहासिक धरोहरमा भएको क्षतिको एक–एक फाइल पल्टाएर छानबिन हुनुपर्छ,’ उनले भने ।

उनले वर्तमान सरकारले त्यस्ता घटनाको छानबिन नगरे भविष्यमा बन्ने वैकल्पिक शक्तिले त्यसबारे अनुसन्धान गरी दोषीमाथि कारबाही गर्ने चेतावनीसमेत दिए ।

ढुंगानाले आफूलाई जेनजी आन्दोलनबाट अलग देखाउने प्रयास भइरहेको भन्दै असन्तुष्टि जनाए । आफूहरूले आन्दोलनका लागि विचार, आह्वान र परिचालनको काम गरेको उनको दाबी थियो ।

उनले आफूलाई ‘अवसरवादी’ र ‘आन्दोलनबाट भागेको’ भन्ने आरोपको समेत खण्डन गरे ।

‘चाहेको भए सत्ताको मतियार भएर सांसद वा मन्त्री बन्न सकिन्थ्यो । तर मैले कहिल्यै सत्ताको मतियार बन्न चाहिनँ,’ उनले भने ।

आफूले १६ वर्षको उमेरदेखि स्वरोजगार तथा व्यवसायमार्फत आफ्नो जीवन चलाउँदै आएको उल्लेख गर्दै ढुंगानाले कुनै पद वा सत्ताको लोभ नभएको बताए ।

‘मलाई पदको लोभ छैन । मलाई देशमै केही गर्न मन छ । मलाई विदेश जानु छैन,’ उनले भने ।

उनले आफूले विगतमा पनि राजनीतिक तथा सामाजिक मुद्दामा सक्रिय भूमिका निर्वाह गरेको दाबी गरे । लिपुलेक–कालापानी अतिक्रमण, एमसीसीलगायतका विषयमा आफू हिरासतमा परेको प्रसंगसमेत उनले उल्लेख गरे ।

ढुंगानाले सरकारले विभिन्न समूह तथा व्यक्तिसँग गरेका सम्झौताको कार्यान्वयनबारे पनि प्रश्न उठाए । उनले गरिमा चौधरी, गणेश नेपाली तथा जेनजीसँग गरिएका सम्झौता कार्यान्वयनको अवस्था सार्वजनिक गर्न सरकारसँग माग गरे ।

‘राज्यले नागरिकसँग गर्ने सम्झौता कार्यान्वयन हुँदैन भने त्यसले नागरिकलाई ललिपप देखाउने काम मात्र गर्छ,’ उनले भने ।

आन्दोलनका क्रममा आफूले उठाएका मुद्दा र अडानमा कुनै परिवर्तन नभएको पनि उनले स्पष्ट पारे ।

ढुंगानाले वर्तमान सरकारलाई ‘जेनजीको सरकार’ भनेर व्याख्या गर्न नहुने बताए । उनले सरकारलाई संक्रमणकालमा सत्ता प्राप्तिका लागि बनेको स्वार्थ समूहको सरकारका रूपमा टिप्पणी गरे।

‘यो जेनजीको सरकार होइन। संक्रमणकालमा सत्ता प्राप्तिका लागि गठन भएको स्वार्थ समूहको सरकार हो,’ उनले भने ।

उनले सत्तारूढ शक्तिहरूलाई नयाँ वा वैकल्पिक शक्ति भन्न नमिल्ने तर्क गरे। नयाँ भनिए पनि पुराना राजनीतिक दलसँग जोडिएको र वैकल्पिक भनिए पनि स्पष्ट विचार नदेखिएको उनको आरोप थियो ।