केरा खेती: समृद्धिको आधार बन्दै

काठमाडौँ, २० भाद्र । ‘एक व्यक्तिको सानो आइडियाले पुरा समाजलाई बदल्न सक्छ’ भन्ने प्रमाणित कथन टीकापुरको एग्रो टुरिज्मका सन्दर्भमा पनि लागु हुन्छ । केरा खेतीको सफलतापछि विकसित भइरहेको एग्रो टुरिज्मले टीकापुरको परिचय देशब्यापी बनाइदिएको छ । केरा खेती पनि बढ्दैछ । संगसंगै एग्रो टुरिज्मको पनि । टीकापुरको समृद्धिको आधार केरा खेतीमा आधारित एग्रो टुरिज्म नै हो भन्ने कुरामा सबै सहमत छन ।

बनाना किङ्गका उपनामले देशव्यापी परिचय बनाएका कालु हमालको आइडियाले अहिले टीकापुर र आसपासका क्षेत्रमा सयौं किसानहरु केरा खेतीमा आबद्ध छन । पछिल्लो अनौपचारिक तथ्याङ्क अनुसार करिब हजार हेक्टर जमिनमा केरा खेती हुदै आएको छ । प्रत्येक बर्ष केराको खेती बढ्दै छ । अन्य बाली भन्दा राम्रो आम्दानी हुने भएकाले यस क्षेत्रका किसानहरु केरा खेतीप्रति आकर्षित छन । केरा खेती गरेर फल मात्र बेच्ने होइन । केराबाट अनेकौ परिकार बनाएर पस्कने आइडिया पनि बनाना किङ्ग कालु हमालकै हो । करिब दुई दशक अघि फुरेको उनको आइडियाको प्रचार देशभरी भएको छ ।

केराको फल र बोटबाट चार दर्जन भेराइटिका आविस्कारक हमाललाई अहिले टीकापुर मात्र नभई देशभरीका व्यवसायीले पछ्याइरहेका छन् । ‘केराको बोटमुनी केराकै परिकार’ नाम दिइएको स्लोगनले टीकापुरमा वाह्य तथा आन्तरिक पर्यटकहरुलाई भित्र्याइरहेको छ ।

‘टीकापुर र बनाना भेराइटी’ एक अर्काका परिपुरक जस्तै बनेका छन । काँचो र पाकेको केराबाट तयार गरिने बनाना चिप्स, अचार, पकौडा, फिङ्गर चिप्स, चिल्ली, सेकुवा, समोसा, अम्लेट, मःमः, खिर, पराठा, वाइन, ब्राण्डी लगायतका परिकारको स्वाद लिन मानिसहरु टीकापुरका रेस्टुरांहरुमा आउछन । वाइन, ब्राण्डी र चिप्स कोशेलीका रुपमा बढी खपत हुदै आएका छन । केराबाट तयार चार प्रकारको अचारले उपभोक्ताहरुको रोजाईमा पर्छन । काँचो केरा उमालेर तयार हुने अचार, बुङ्गाको अचार, जराको अचार र काँचो केराको चट्नी प्रख्यात छ ।

पूर्वपश्चिम महेन्द्र राजमार्ग र हुलाकी राजमार्गमा यात्रा गर्ने यात्रुहरुका लागि बनाना भेराइटी टीकापुर प्रवेशको माध्यम बनेको छ । टीकापुरलाई केराको हव भनिन थालिएको छ । केरा खेतीकै कारण सयौं कृषि मजदुरहरुले रोजगारी पाएका छन भने टीकापुरमै केरा बेचेर जिविकोपार्जन गर्नेको संख्या पनि उल्लेख्य छ । केरालाई मुख्य आधार बनाई रेस्टुरेन्ट व्यवसाय पनि फस्टाउदो छ । टीकापुरको केरा कैलाली जिल्लामा त छ नै बर्दिया, बाँके, दाङ र बुटवलसम्म पनि पुगेकै छ, कहिलेकाही काठमाण्डौसम्म पनि पुर्याइने गरिएकोछ ।

पछिल्लो समय टीकापुर लगायत कैलाली जिल्ला भर केरा खेती फस्टाउदो पनि छ । टीकापुरमा मात्र एक दर्शनभन्दा बढी युवाहरु यो कर्ममा छन् । यतिसम्म कि विदेशमा आर्जन गरेको सम्पत्ति स्वदेश फर्किसकेपछी केरा खेतीमै लगानी गरिरहेका युवाहरु पनि धेरै छन् । चुनौती र सम्भावना दुईटै रहेको केरा खेती राम्रो लगानी, परिश्रम गर्नसके आम्दानी पनि राम्रो हुने व्यवसायी बताउछन् । हावाहुरी र डुबानले भने केरा खेतीमा असर गर्दछ । यसमा सरकारले राहतको व्यवस्था गर्दिने हो भने व्यवसायी ब्याक हुनुपर्ने अवस्था नआउने केरा खेतीमा लागेका व्यवसायीको धारणा छ ।