हेटौँडामा ट्राफिक अस्तव्यस्तता : व्यवस्थापनको जिम्मेवारी कसको ?

हेटौँडा । हेटौँडा मकवानपुरको सदरमुकाम मात्र होइन, राजधानी काठमाडौँलाई तराईसँग जोड्ने महत्त्वपूर्ण यातायात केन्द्र पनि हो । त्यसैले यहाँ चितवन, वीरगञ्ज तथा काठमाडौँतर्फ आवागमन गर्ने सवारीसाधनको चाप दिनप्रतिदिन बढिरहेको छ ।

तर, सवारीसाधनको चापअनुसार सडक व्यवस्थापन, ट्राफिक पूर्वाधार र सहरी यातायात प्रणालीमा सुधार हुन नसक्दा हेटौँडाका मुख्य चोकहरूमा समस्या चुलिँदै गएको छ । बुद्धचोक, सीमाचोक र बाइपास क्षेत्रको अस्तव्यस्तले त्यही संकेत गर्छ ।

हेटौँडाको ट्राफिक व्यवस्थापन सुधार गर्ने जिम्मेवारी कसको हो भन्ने प्रश्न पेचिलो छ । प्रहरी मात्रको हो या स्थानीय सरकारको जिम्मेवारीभित्र हो भन्ने प्रश्नको जवाफ हेटौँडा उपमहानगरपालिकाले दिनुपर्ने स्थानीयको भनाइ छ ।

जिल्ला प्रहरी कार्यालय मकवानपुरका प्रहरी उपरीक्षक श्यामबहादुर खत्रीले ट्राफिक व्यवस्थापनका लागि प्रहरीले सक्दो प्रयास गरिरहेको तर नगरपालिकाबाट आवश्यक सहयोग नपाएको दुखेसो गर्छन ।

जिल्ला ट्राफिक प्रहरी कार्यालय मकवानपुरका प्रमुख प्रहरी निरीक्षक रमेश विष्टले पनि अटो तथा मयुरीको अव्यवस्थित सञ्चालनलाई हेटौँडाको ट्राफिक व्यवस्थापनमा देखिएको प्रमुख चुनौतीमध्ये एकका रूपमा औँल्याए ।

‘प्रहरी सडकमा खटिएर मात्रै ट्राफिक व्यवस्थापनको समस्या समाधान हुँदैन। त्यसका लागि सडकको संरचना, ट्राफिक बत्ती, पार्किङस्थल, सवारीसाधन सञ्चालनको स्पष्ट मापदण्ड र प्रभावकारी अनुगमन आवश्यक पर्छ। यी व्यवस्थाका लागि स्थानीय सरकारको भूमिका महत्त्वपूर्ण हुन्छ। प्रहरी र स्थानीय सरकारबीच आवश्यक समन्वय हुन नसके त्यसको प्रत्यक्ष मार सर्वसाधारणले भोग्नुपर्ने हुन्छ,’ प्रहरी अधिकारीहरुको भनाइ छ ।

हेटौँडाको बुद्धचोकमा विगतमा रहेको ट्राफिक बत्ती हटाइएको विषयले पनि स्थानीय सरकारको प्राथमिकतामाथि प्रश्न उठाएको छ । चारैतर्फबाट सवारीसाधन आउने महत्त्वपूर्ण चोकमा ट्राफिक बत्तीको आवश्यकता छ कि छैन भन्ने कुरा सडकको वास्तविक अवस्था र सवारी चापको अध्ययनबाट निर्धारण हुनुपर्ने स्थानीय सरोकारवालाहरुको भनाइ छ । यदि ट्राफिक बत्ती आवश्यक छ भने त्यसलाई पुनः सञ्चालनमा ल्याउनुपर्ने माग बढेको छ ।

हेटौँडा उपमहानगरपालिकाका प्रमुख मीनाकुमारी लामा र उपप्रमुख राजेश बानियाँले सहरको विकास र व्यवस्थापनबारे विभिन्न प्रतिबद्धता व्यक्त गर्दै आएका छन् । तर, विकासको अर्थ सडकमा संरचना निर्माण गर्नु मात्र होइन, नागरिकले दैनिक भोगिरहेका समस्याको समाधान गर्नु पनि विकासकै महत्त्वपूर्ण पक्ष भएको स्थानीयको भनाइ छ ।

बुद्धको मूर्ति स्थापना गरेर चोकको पहिचान बनाउनु सकारात्मक हुन सक्छ, तर त्यही चोकमा सवारीसाधन घण्टौँजस्तो लाग्ने गरी रोकिनुपर्ने अवस्था छ भने यातायात व्यवस्थापनको प्रश्नलाई बेवास्ता गर्न नहुने स्थानीयको भनाइ छ ।

अटो तथा मयुरीको अव्यवस्थित सञ्चालन गम्भीर समस्या रहँदा आएको छ । जथाभावी रोक्ने, यात्रु चढाउने र ओराल्ने, सडक तथा चोकमा अव्यवस्थित रूपमा चलाउने प्रवृत्तिलाई नियन्त्रण गर्नुपर्ने स्थानीयको माग छ ।

ट्राफिक प्रहरीलाई दोष दिएर वा नगरपालिकालाई मात्र जिम्मेवार ठहर गरेर पनि समस्या समाधान नहुने भएकाले सम्बन्धित सबै निकायले आफ्नो जिम्मेवारी पूरा गर्नुपर्ने स्थानीय एक व्यापारीले बताए ।

हेटौँडा उपमहानगरपालिकाले बुद्धचोक, सीमाचोक र बाइपास क्षेत्रको सवारी चाप अध्ययन गरी तत्कालीन र दीर्घकालीन योजना सार्वजनिक गर्नुपर्ने, आवश्यकताअनुसार ट्राफिक बत्ती जडान तथा सञ्चालन, अटो र मयुरीको व्यवस्थित परिचालन, पार्किङस्थलको व्यवस्थापन, सडक सङ्केतको सुधार र पैदलयात्रीको सुरक्षामा विशेष ध्यान दिनुपर्ने माग उठेको छ ।

साथै, प्रहरी प्रशासनले सहयोग नपाएको भन्ने गुनासोबारे नगरपालिकाले आफ्नो धारणा सार्वजनिक गर्दै समन्वय गर्नुपर्ने पनि औंल्याइएको छ ।