तेलको मूल्य घट्यो

काठमाडौं । अमेरिका–इरानबीच कूटनीतिक संवाद पुनः अघि बढ्ने संकेत र खाडी क्षेत्रबाट कच्चा तेलको आपूर्ति क्रमशः सुधार हुन थालेपछि अन्तर्राष्ट्रिय बजारमा तेलको मूल्य घटेको छ। अमेरिकी कच्चा तेलको भण्डार अपेक्षाभन्दा बढ्नुले पनि बजारमा आपूर्ति पर्याप्त हुने अपेक्षा बढाएको छ।

बिहीबारको कारोबारमा ब्रेन्ट कच्चा तेलको मूल्य १.१ प्रतिशतले घटेर ९६.९२ अमेरिकी डलर प्रति ब्यारेल मा झरेको छ। त्यस्तै, अमेरिकी वेस्ट टेक्सास इन्टरमिडिएट (डब्ल्यूटीआई) कच्चा तेलको मूल्य १.४ प्रतिशतले घटेर ८९.१८ डलर प्रति ब्यारेल मा पुगेको रोयटर्सले जनाएको छ।

बुधबार भने दुवै प्रमुख बेन्चमार्कको मूल्य करिब १ डलर प्रति ब्यारेलले बढेको थियो। त्यसको एक दिनपछि आपूर्ति पक्षमा सुधारका संकेत देखिएसँगै मूल्यमा पुनः दबाब परेको हो।

खाडीबाट तेल आपूर्ति बढ्दै

तेलको मूल्य घट्नुको प्रमुख कारणमध्ये खाडी क्षेत्रबाट कच्चा तेलको निर्यात पुनः बढ्नु रहेको छ। साउदी अरेबियाले आफ्नो यान्बु बन्दरगाहबाट तेल ट्यांकरमा लोडिङ पुनः सुरु गरेको छ। यसअघि उसले East-West Pipeline को सञ्चालन पनि पुनः सुरु गरेको थियो।

गोल्डम्यान स्याक्सको अनुमानअनुसार पछिल्लो एक सातामा खाडी क्षेत्रबाट हुने तेल निर्यात दैनिक २ करोड ३३ लाख ब्यारेल पुगेको छ। यो सन् २०२५ को औसत स्तरसँग करिब बराबर हो। बैंकका अनुसार सेप्टेम्बरमा खाडी क्षेत्रको तेल निर्यात दोब्बर भएको थियो।

खाडी क्षेत्रबाट आपूर्ति पुनः बढ्न थालेपछि अन्तर्राष्ट्रिय बजारमा केही समयदेखि देखिएको आपूर्ति अभावको चिन्ता कम भएको छ। आपूर्ति सहज हुने अपेक्षाले लगानीकर्तालाई तेल खरिदमा केही सतर्क बनाएको छ।

अमेरिकामा पनि बढ्यो कच्चा तेलको भण्डार

अमेरिकामा कच्चा तेलको मौज्दात अप्रत्याशित रूपमा बढेपछि पनि तेलको मूल्यमा दबाब परेको हो।

अमेरिकी ऊर्जा सूचना प्रशासन (EIA) का अनुसार सेप्टेम्बर २५ मा समाप्त भएको सातामा अमेरिकाको व्यावसायिक कच्चा तेल भण्डार ९ लाख २२ हजार ब्यारेलले बढेर ४२ करोड ७३ लाख ब्यारेल पुगेको छ।

रोयटर्सले गरेको सर्वेक्षणमा विश्लेषकहरूले सो अवधिमा अमेरिकी कच्चा तेलको भण्डार घट्ने अपेक्षा गरेका थिए। बजारमा करिब २ लाख ६४ हजार ब्यारेलले कमी आउने अनुमान गरिएकोमा उल्टै भण्डार बढेपछि आपूर्ति पक्षमा सहजताको संकेत देखिएको हो।

यद्यपि अमेरिकामा इन्धनको भण्डार भने घटेको छ। मौसमी तथा अन्तर्राष्ट्रिय माग बलियो रहेकाले पेट्रोलियम उत्पादनको माग पक्षमा दबाब कायम रहेको देखिन्छ।

अमेरिका–इरान वार्तातर्फ पनि बजारको नजर

तेलको मूल्यमा पछिल्लो उतारचढावमा अमेरिका–इरान सम्बन्ध महत्वपूर्ण कारक बनेको छ।

इरानले बुधबार अमेरिकाबाट आफ्नो पछिल्लो प्रस्तावबारे जवाफ प्राप्त भएको जनाएको छ। दुई देशबीच खाडी क्षेत्रमा युद्धविराम पुनःस्थापना गर्ने तथा जारी द्वन्द्व अन्त्य गर्ने सम्भावनाबारे कूटनीतिक प्रयास भइरहेका छन्। कतारले समेत तेहरान र वासिङ्टनबीचको संवादले समाधानतर्फ प्रगति गर्न सक्ने आशा व्यक्त गरेको छ।

तर वार्ताबाट तत्काल ठोस सहमति हुने अवस्था भने स्पष्ट भइसकेको छैन। अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले इरानमाथिको प्रतिबन्ध खुकुलो पार्ने तथा रोक्का गरिएको इरानी रकम फुकुवा गर्ने विषयमा सहमति भएको भन्ने सार्वजनिक रिपोर्टलाई अस्वीकार गरेका छन्।

बजारमा अमेरिका–इरानबीच सहमति भएमा खाडी क्षेत्रमा रहेको भूराजनीतिक जोखिम घट्ने र तेल आपूर्ति थप सहज हुने अपेक्षा छ। त्यसले तेलको मूल्यमा थप दबाब पार्न सक्ने विश्लेषण गरिएको छ। तर वार्ता असफल भएमा वा द्वन्द्व पुनः चर्किएमा आपूर्ति जोखिम फेरि बढ्न सक्ने भएकाले बजारमा अनिश्चितता कायमै छ।

सेप्टेम्बरमा भने ब्रेन्ट १४ प्रतिशत बढेको थियो

बिहीबारको गिरावटअघि सेप्टेम्बर महिनामा अन्तर्राष्ट्रिय तेल बजारमा उल्लेख्य वृद्धि भएको थियो।

रोयटर्सका अनुसार सेप्टेम्बरमा ब्रेन्ट कच्चा तेलको मूल्य करिब १४ प्रतिशतले बढेको थियो, जुन जुलाईयताकै सबैभन्दा ठूलो मासिक वृद्धि हो। त्यस्तै, अमेरिकी डब्ल्यूटीआईको मूल्य सो महिनामा करिब ५ प्रतिशतले बढेको थियो।

सेप्टेम्बरको अन्तिम कारोबारमा नोभेम्बर डेलिभरीको ब्रेन्ट फ्युचर्स ०.९ प्रतिशत बढेर १०३.५० डलर प्रति ब्यारेल मा बन्द भएको थियो। डब्ल्यूटीआई १.२ प्रतिशत बढेर ९०.४२ डलर प्रति ब्यारेल पुगेको थियो।

मध्यपूर्वमा द्वन्द्वका कारण तेल आपूर्तिमा देखिएको जोखिम र अमेरिका–इरान वार्तामा आएको गतिरोधले सेप्टेम्बरमा मूल्य बढाउन भूमिका खेलेको थियो।

OPEC+ को निर्णय पनि बजारका लागि महत्वपूर्ण

तेल बजारका लागि अब OPEC+ को आगामी बैठक पनि महत्वपूर्ण मानिएको छ। रोयटर्ससँग कुरा गरेका दुई स्रोतका अनुसार नोभेम्बरका लागि तेल उत्पादन लक्ष्य हालकै स्तरमा कायम राख्ने सम्भावना छ। OPEC+ को बैठक आइतबार बस्ने अपेक्षा गरिएको छ।

उत्पादन लक्ष्यमा ठूलो परिवर्तन भएमा त्यसले आगामी दिनमा विश्व बजारमा तेलको आपूर्ति र मूल्य दुवैमा प्रभाव पार्न सक्छ। त्यसैले लगानीकर्ताको ध्यान अमेरिका–इरान कूटनीतिक प्रयाससँगै OPEC+ को निर्णयतर्फ पनि केन्द्रित भएको छ।

अब तेलको मूल्य कता जाला ?

हाल तेल बजारमा दुई विपरीत प्रभाव देखिएका छन्। एकातिर खाडीबाट तेल आपूर्ति सुधार हुनु, अमेरिकी भण्डार बढ्नु र अमेरिका–इरानबीच कूटनीतिक संवादको सम्भावनाले मूल्य घटाउने दबाब सिर्जना गरेको छ। अर्कोतर्फ मध्यपूर्वको द्वन्द्व, युद्धविराम वार्ताको अनिश्चितता र इन्धनको बलियो मागले मूल्यलाई माथि धकेल्ने जोखिम कायम राखेको छ।

त्यसैले आगामी दिनमा अमेरिका–इरान वार्ताको प्रगति, खाडी क्षेत्रको तेल आपूर्ति र OPEC+ को उत्पादन निर्णय अन्तर्राष्ट्रिय तेल बजारका प्रमुख निर्धारक हुने देखिन्छ।