जितेर गएकाहरु क्षेत्र फर्केनन्, म हारेपनि घरदैलोमै छु, यस पटक जित्छु : कुन्ती पोखरेल

काठमाडौं । काठमाडौंको चहलपहलबाट केही पर, शहर र गाउँको सीमारेखाजस्तो फैलिएको क्षेत्र हो-काठमाडौं क्षेत्र नम्बर २ । सडक, खेत, बस्ती, मन्दिर र डाँडाकाँडाको मिश्रणले बनेको यो क्षेत्र राजधानीको हिस्सा भएपनि विकासको दृष्टिले तुलनात्मक रुपमा अधुरो देखिन्छ ।

यही अधुरो कथालाई आफ्नो चुनावी मुद्दा बनाउँदै मैदानमा उत्रिएकी छन् कुन्ती पोखरेल । राष्ट्रिय प्रजातन्त्र पार्टीकी उम्मेदवारले आगागी प्रतिनिधि सभा सदस्य निर्वाचनका लागि स्पष्ट चुनावी खाका समेत तयार गरेर मैदानमा उत्रिएकी छिन् ।

उनको अभियान केवल चुनावी कार्यक्रम जस्तो देखिँदैन । यो झन्डै तीन वर्षदेखि चलिरहेको निरन्तर संवादको विस्तार हो। चुनाव हारिसकेपछि पनि घरदैलो नछोड्ने निर्णयले उनलाई मतदातासँग अलग पहिचान दिएको छ ।

‘पहिला पनि चुनाव उठें । केही मत पुगेन, हारें । त्यसपछि म घरदैलो नै गरिरहेको छु । ठाउँ–ठाउँको समस्याहरु हेर्दै र समधान गर्दै आइरहेको छु,’ उनले भनिन्, ‘पहिले भोट माग्न जाँदा नेताहरु चुनावको टाइममा मात्रै आउँछन् भन्ने प्रश्न आउँथ्यो अहिले जाँदा बहिनी, तिमीले ठिक गर्यौ भन्नुहुन्छ। एकदमै राम्रो लाग्छ ।’

उनले पहिले चुनाव हारेपनि चुनावपछि आफू त्यही क्षेत्रमा सक्रिय रहेको बताइन् । नेतृ पोख्रेल आफ्नो क्षेत्र राजधानीको छेउमा रहेको अर्को संसार जस्तो भएको बताउँछिन् । उनका अनुसार क्षेत्र नम्बर २ राजधानीसँग जोडिएपनि त्यहाँको जीवनशैली फरक छ । माथिल्लो भेगमा सडकको अभाव छ भने तलतिर किसान मल र बिउका लागि संघर्ष गरिरहेका छन्। शहर विस्तार हुँदै जाँदा खेतीयोग्य जमिन घट्ने चिन्ता पनि उत्तिकै छ ।

कुन्ती पोखरेलका अनुसार यो क्षेत्र न त पूर्ण रूपमा शहरी हो, न पूर्ण ग्रामीण । यो क्षेत्र अब विकाससँग नै जोड्दिनुपर्ने आवश्यकता छ । काठमाडौंको छेउमा भएपनि विकासदेखि लिएर सानो सानो समस्याहरु त्यसै, तितर–बितर छन्,’ उनले भनिन्, ‘नाङ्लेभारे, कात्तिकेदेखि, पटापदेखि कोटेश्वर, बानेश्वर, गौशाला यहाँसम्म पर्छ, काठमाडौंको मुटुदेखि शंखरापुरसम्म यहाँका समस्याहरु भिन्न–भिन्न किसिमका छन्।’

उनले कृषिभूमी भएर पनि मलर बिउको चपेटामा किसान रहुन परेको उल्लेख गर्दै भनिन, ‘माथि पटापमा अब बाटोको समस्या छ, तल झरेसी कृषिमा समस्या छ, मल छैन । त्यो कृषिमा बिउ छैन, मल छैन, पानीको समस्या छ ।’ उनको नजरमा विकासको समस्या केवल पूर्वाधारको होइन, प्रतिनिधित्वको पनि हो। संसदमा पुगेपछि क्षेत्रको आवाज हराउने प्रवृत्तिलाई बदल्नुपर्ने उनको धारणा छ ।

‘हाम्रो क्षेत्रको समस्या सांसदहरुले कहिलेपनि सुनेन् दुई नम्बर क्षेत्र खाली पद लिन मात्रै आए, सांसद बन्नको लागि आउँछन्, सदन भित्र छिर्छन् र यहाँको समस्या केही पनि हेर्दैनन्’, उनी भन्छिन् । प्रतिनिधिसभाले विकास भन्दा नीति निमार्णमा जोड दिएपनि आफ्नो क्षेत्रको विकास र बजेट पुगनपुगको अवस्था बजेटको दुरुपयोग वा सदुपयोमा सांसद सजग रहनु पर्ने बताउँछिन् ।

यो क्षेत्रको अर्को कथा पर्यटनसँग जोडिएको छ । डाँडाबाट देखिने हिमाल, पूराना धार्मिक स्थल र प्राकृतिक दृश्यहरूले भरिएको भूभाग भए पनि यहाँ व्यवस्थित पर्यटन संरचना छैन । उनी डाँडातिरको बाटो सम्झिँदै भन्छिन्, ‘उस्तै सम्भावना हुँदाहुँदै उता नगरकोट विकसित भयो, यता किन भएन ?’ शंखरापुर क्षेत्रलाई उनी धार्मिक र प्राकृतिक पर्यटनको संयुक्त गन्तव्य बनाउन सकिने बताउँछिन् । बज्रयोगिनी मन्दिर, सालीनदीजस्ता स्थललाई जोडेर धार्मिक पर्यटन मार्ग बनाउने उनको सोच छ ।

उनी भन्छिन्, ‘शंखरापुर यति सुन्दर छ नि, बज्रयोगिनीदेखि लिएर हाम्रो साखुशाली नदी यो त विश्वभरका धार्मिक पर्यटनहरू लिएर आउने क्षेत्र बनाउन सकिन्छ । भारतमा कुम्भ मेलामा डुबुल्की मार्न गइन्छ भने हाम्रो साली नदी एक महिना मेला लाउँदा हामीले भारतका पर्यटन ल्याउन सकिँदैन र?’ उनको दृष्टिमा पर्यटन केवल भ्रमण होइन, रोजगारीको आधार पनि हो ।

यस क्षेत्रमा स्मार्ट सिटीको अवधारणा पनि चर्चामा छ । तर पोखरेल भन्छिन्,‘योजना कागजमै सीमित भए स्थानीयलाई झन् पीडा भईरहेको छ ।’
कृषि, बजार र शहरी विस्तारबीच सन्तुलन कायम गर्नुपर्ने उनी जोड दिन्छिन्। मल, बिउ, सिंचाइ र बजार व्यवस्थापन सुधार्न सके किसान र युवा वर्ग पलायन रोकिने उनको विश्वास छ ।

घरदैलोमा भेटिएका अनुभवहरूले उनलाई सबैभन्दा बढी स्वास्थ्य सेवाको विषयमा संवेदनशील बनाएको छ । एक बिरामी परिवारले उपचार खर्चमा सम्पत्ति बेच्नुपरेको घटना सुनाउँदा उनी भावुक भएको सुनाउछिन् । ‘एकजना बिरामीले बिचरा खेत बेच्नुभएछ । १० करोड खर्च गर्नुभयो रे, एकजना बच्चाको उपचार गर्दा उहाँहरू धुरू धुरू रुनुहुन्छ । उपचार त फ्रि मा होस् न । सीमित लियोस् न पैसा । अब सडकमा माग्न जान मात्र बाँकी छ । यस्ता समस्याहरू देशको समस्या हो’, उनी भन्छिन्, ‘उपचार खर्चले परिवार सडकमा पुग्ने अवस्था हुनु हुँदैन ।’

उनको विचारमा शिक्षा, स्वास्थ्य र रोजगारी सुविधा होइन, राज्यले सुनिश्चित गर्नुपर्ने आधारभूत अधिकार हुन् । राजनीतिमा आउनुअघि उनी व्यवसाय र उद्यम प्रवद्र्धनमा सक्रिय थिइन् । महिलालाई उद्यमी बनाउने अभियानमा काम गरेको अनुभव उनले आफ्नो शक्ति मान्छिन् ।

उनका अनुसार नेपालमा उत्पादन गर्न चाहनेलाई नीति नै बाधक बनेको छ । कच्चा पदार्थमा कर लाग्ने तर विदेशी सामान सस्तो आउने अवस्थाले उद्योग विकास रोकिएको उनी बताउँछिन् । ‘नीति परिवर्तन भयो भने युवा विदेश जानुपर्ने बाध्यता घट्छ,’ उनको दाबी छ ।

पोखरेल आफूलाई उम्मेदवारभन्दा बढी स्थानीय प्रतिनिधिका रूपमा प्रस्तुत गर्न खोजिरहेकी छन् । उनका भाषणमा विकास, नीति र अधिकारको कुरा छ, तर त्योभन्दा बढी सम्बन्धको कुरा छ, स्थानीयसँगको, क्षेत्रसँगको, र विश्वाससँगको । आफ्ना मतदाताहरुसँग भोट माग्दै उनले भनिन्,‘सडकमा रहेर सकेको सेवा गरेँ, अब संसदमा पुगेर यो क्षेत्रको आवाज उठाउन चाहन्छु ।’

हलो चुनाव चिन्ह लिएर चुनावी मैदानमा उत्रिएकी पोखरेलका लागि यो केवल प्रतिस्पर्धा मात्र होइन, राजधानीको छेउमा रहेको भूभागलाई राजधानीकै गति दिलाउने प्रयासको निरन्तरता पनि रहनेछ ।