सेतो खबर
ललितपुर । नेपालमा भैँसीको नश्ल सुधार गर्दै दुग्ध उत्पादन वृद्धि गर्ने सरकारी अभियानले उल्लेखनीय प्रगति हासिल गरेको छ। भारत सरकारले उपहारस्वरूप उपलब्ध गराएका उच्च प्रजनन क्षमता भएका मुर्रा जातका राँगाबाट सङ्कलन गरिएको वीर्य प्रयोग गरी हालसम्म ४८ हजार ८५६ वटा भैँसीमा कृत्रिम गर्भाधान गरिएको छ। यसबाट आगामी वर्षहरूमा उच्च उत्पादन दिने मुर्रा–क्रस भैँसीको संख्या बढ्ने र दुग्ध उत्पादनमा उल्लेखनीय सुधार आउने अपेक्षा गरिएको छ।
पशु सेवा विभागका अनुसार २०८० साल मङ्सिरमा भारत सरकारले नेपाललाई १५ वटा मुर्रा राँगा उपलब्ध गराएको थियो। ती राँगाबाट हालसम्म १ लाख ३० हजार ४२४ डोज वीर्य सङ्कलन गरिएको छ। सङ्कलित वीर्यमध्ये झण्डै ४९ हजार डोज किसानले पालेका भैँसीमा कृत्रिम गर्भाधानका लागि प्रयोग गरिसकेका छन् भने बाँकी वीर्य आगामी कार्यक्रमका लागि सुरक्षित रूपमा भण्डारण गरिएको विभागले जनाएको छ।
पशु सेवा विभागकी सूचना अधिकारी डा. इन्दिरा शर्माका अनुसार कृत्रिम गर्भाधान कार्यक्रममार्फत स्थानीय जातका भैँसीको उत्पादन क्षमता वृद्धि गर्ने उद्देश्यका साथ देशभर वीर्य वितरण भइरहेको छ। उनका अनुसार मुर्रा राँगाबाट प्राप्त हुने सन्तानले स्थानीय जातको तुलनामा बढी दूध उत्पादन गर्ने भएकाले किसानको आम्दानी बढाउन यो कार्यक्रम प्रभावकारी हुने विश्वास गरिएको छ।
विभागका अनुसार राष्ट्रिय पशु प्रजनन कार्यालय पोखरामा ७ वटा, लहानमा ५ वटा र नेपालगञ्जमा ३ वटा गरी १५ वटा मुर्रा राँगालाई राखेर नियमित रूपमा वीर्य सङ्कलन गरिँदै आएको छ। आधुनिक प्रविधिबाट सङ्कलन गरिएको वीर्य परीक्षण, प्रशोधन तथा भण्डारणपछि देशका विभिन्न जिल्लामा रहेका कृत्रिम गर्भाधान केन्द्रमार्फत किसानसम्म पुर्याइन्छ।
मुर्रा भैँसी विश्वमै उच्च दूध उत्पादन गर्ने उन्नत जातमध्ये एक हो। यसको उत्पत्ति भारतको पञ्जाब र हरियाणा क्षेत्रमा भएको मानिन्छ। व्यावसायिक भैँसीपालनका लागि सबैभन्दा लोकप्रिय जातमध्ये पर्ने मुर्राले एक बेतमा औसत ४ हजारदेखि ५ हजार लिटरसम्म दूध उत्पादन गर्न सक्छ।
नेपालमा पाइने स्थानीय जातका अधिकांश भैँसीले भने एक बेतमा औसत १ हजार ५०० देखि १ हजार ६०० लिटरसम्म मात्र दूध उत्पादन गर्ने भएकाले मुर्रा जातसँगको क्रस प्रजननबाट उत्पादन हुने भैँसीले दुग्ध उत्पादनमा ठूलो सुधार ल्याउने अपेक्षा गरिएको छ।
नेपालमा दूध तथा दुग्धजन्य पदार्थको माग वर्षेनी बढ्दै गएको अवस्थामा उत्पादन वृद्धि गर्नु चुनौतीपूर्ण बन्दै गएको छ। यस्तो अवस्थामा कृत्रिम गर्भाधानमार्फत उन्नत नश्ल विस्तार गर्न सकिएमा आयातमा निर्भरता घट्नुका साथै व्यावसायिक पशुपालन प्रवर्द्धन, किसानको आम्दानी वृद्धि तथा दुग्ध क्षेत्रमा आत्मनिर्भरता हासिल गर्न महत्वपूर्ण योगदान पुग्ने सरकारी अपेक्षा छ।
पशु सेवा विभागले आगामी दिनमा कृत्रिम गर्भाधान सेवाको पहुँच अझ विस्तार गर्दै देशभर उन्नत नश्लका भैँसी उत्पादनलाई तीव्रता दिने योजना अघि बढाएको जनाएको छ। यस अभियानले नेपाली पशुपालन क्षेत्रलाई आधुनिक र व्यावसायिक बनाउँदै दुग्ध उत्पादनमा दीर्घकालीन सुधार ल्याउने विश्वास गरिएको छ।
काठमाडौं । भावी प्रधानन्यायाधीश नियुक्तिका लागि सिफारिस गर्ने उद्देश्यले आज संवैधानिक परिषद्को बैठक बस्दैछ। परिषद्का अध्यक्ष तथा प्रधानमन्त्री बालेन्द्र शाह... विस्तृतमा
