अन्तर्राष्ट्रिय बजारमा तेलको मूल्यमा ठूलो गिरावट, नेपालमा भने इन्धन अझै महँगै 

काठमाडौं । इरान र अमेरिकाबीचको तनाव कम हुँदै शान्ति वार्ता सकारात्मक दिशातर्फ अघि बढेसँगै अन्तर्राष्ट्रिय बजारमा कच्चा तेलको मूल्य तीव्र रूपमा घटेको छ। मध्यपूर्व क्षेत्रमा आपूर्ति अवरोधको जोखिम कम भएपछि विश्व बजारमा तेलको मूल्य पछिल्ला केही सातायता निरन्तर ओरालो लागिरहेको छ।

बिहीबार बिहान ब्रेन्ट क्रुड तेलको मूल्य प्रतिव्यारेल ७२.७९ अमेरिकी डलरको हाराहारीमा कारोबार भइरहेको छ भने अमेरिकी डब्लुटिआई (WTI) तेल ६९.१५ डलर प्रतिव्यारेलमा झरेको छ। पछिल्लो एक सातामा मात्रै ब्रेन्ट तेलको मूल्य करिब ८.५ प्रतिशतले घटेको अन्तर्राष्ट्रिय बजार तथ्यांकले देखाएको छ।

विश्लेषकहरूका अनुसार इरान र अमेरिकाबीच भएको युद्धविराम तथा शान्ति प्रक्रियाले तेल बजारमा रहेको ‘जोखिम प्रिमियम’ घटाएको छ। केही महिनाअघि होर्मुज जलडमरूमध्य बन्द हुने आशंकाका कारण तेलको मूल्य १०० डलरभन्दा माथिसम्म पुगेको थियो। अहिले भने जलमार्ग हुँदै तेल ढुवानी पुनः सहज बन्दै जाँदा आपूर्तिसम्बन्धी चिन्ता घटेको छ।

विश्वको कुल तेल आपूर्तिको करिब २० प्रतिशत हिस्सा होर्मुज जलडमरूमध्यमार्फत हुने भएकाले त्यहाँको कुनै पनि तनावले अन्तर्राष्ट्रिय बजारमा प्रत्यक्ष प्रभाव पार्ने गर्छ। हाल जहाज आवागमन लगभग सामान्य अवस्थामा फर्किएपछि लगानीकर्ताको विश्वास बढेको र त्यसको असर मूल्यमा देखिएको बताइएको छ।

ऊर्जा बजारमा आएको यो गिरावटलाई पछिल्ला महिनाकै सबैभन्दा ठूलो राहतका रूपमा हेरिएको छ। एक महिनामा कच्चा तेलको मूल्य २४ प्रतिशतसम्म घटेको छ भने तीन महिनाको अवधिमा झण्डै एकतिहाइ मूल्य घटिसकेको अन्तर्राष्ट्रिय विश्लेषणहरूले देखाएका छन्।

अन्तर्राष्ट्रिय बजारमा मूल्य घटे पनि नेपाली उपभोक्ताले भने त्यसको प्रत्यक्ष लाभ पाउन सकेका छैनन्। नेपाल आयल निगमले हालसम्म पेट्रोलियम पदार्थको खुद्रा मूल्यमा कुनै संशोधन गरेको छैन।

हाल पहिलो वर्गअन्तर्गत पर्ने चारआली, विराटनगर, जनकपुर, अमलेखगञ्ज, भलवारी, नेपालगञ्ज, धनगढी र वीरगञ्ज क्षेत्रमा पेट्रोलको मूल्य प्रतिलिटर २१४ रुपैयाँ ५० पैसा कायम छ। त्यस्तै डिजेल र मट्टितेल प्रतिलिटर २२२ रुपैयाँ ५० पैसामा बिक्री भइरहेको छ।

दोस्रो वर्गअन्तर्गत सुर्खेत र दाङमा पेट्रोल प्रतिलिटर २१६ रुपैयाँ तथा डिजेल र मट्टितेल २२४ रुपैयाँमा उपलब्ध छ। काठमाडौं, पोखरा र दिपायल समेटिएको तेस्रो वर्गमा पेट्रोल प्रतिलिटर २१७ रुपैयाँ तथा डिजेल र मट्टितेल प्रतिलिटर २२५ रुपैयाँ कायम रहेको छ।

विशेषज्ञहरूका अनुसार अन्तर्राष्ट्रिय बजारमा लगातार केही समयसम्म मूल्य घटिरहे नेपाल आयल निगमले पनि नयाँ मूल्यसूचीअनुसार पेट्रोलियम पदार्थको मूल्य समायोजन गर्नुपर्ने दबाब बढ्नेछ। तर अन्तर्राष्ट्रिय मूल्य घटेको असर उपभोक्तासम्म पुग्न केही समय लाग्ने भएकाले तत्कालै मूल्य घट्ने निश्चितता भने छैन। विश्वका धेरै देशमा पनि कच्चा तेल सस्तो भए पनि खुद्रा इन्धन मूल्य घट्न समय लागिरहेको अवस्था देखिएको छ।

मध्यपूर्वमा शान्ति प्रक्रिया कायम रहे र होर्मुज जलडमरूमध्यमा कुनै नयाँ अवरोध नआए आगामी दिनमा अन्तर्राष्ट्रिय बजारमा तेलको मूल्य थप घट्न सक्ने अनुमान गरिएको छ, जसको सकारात्मक प्रभाव नेपालसहित तेल आयातमा निर्भर देशहरूमा पनि पर्ने अपेक्षा गरिएको छ।