अपाङ्गता भएका व्यक्तिको सहभागिता सुनिश्चित गर्न मिडिया संवेदनशील हुनुपर्ने 

काठमाडौं । सामुदायिक रेडियो प्रसारक संघ (अकोराब) नेपालका निर्देशक शिरोमणी ढुंगानाले अपाङ्गता भएका व्यक्तिको अधिकार, सम्मानजनक प्रतिनिधित्व र अर्थपूर्ण सहभागिता सुनिश्चित गर्न सञ्चारमाध्यमको भूमिका महत्वपूर्ण हुने बताएका छन् ।

अपाङ्गता भएका आदिवासी महिला तथा किशोरीहरूको आवाजलाई मूलप्रवाहीकरण गर्न सामुदायिक रेडियोको भूमिका विषयक कार्यक्रममा बोल्दै उनले नेपालको संवैधानिक व्यवस्था, कानुनी प्रावधान, अपाङ्गता भएका व्यक्तिको अधिकार, भाषा प्रयोग तथा सामाजिक सोच निर्माणमा मिडियाले महत्वपूर्ण भूमिका निर्वाह गर्ने उल्लेख गरे ।

समाचार, लेख तथा अन्य सञ्चार सामग्री तयार गर्दा अपाङ्गता भएका व्यक्तिलाई कमजोर वा दयाको पात्रका रूपमा चित्रण गर्नुको सट्टा उनीहरूको क्षमता, अधिकार र सहभागितालाई केन्द्रमा राख्नुपर्नेमा उनले जोड दिए ।

ढुंगानाले सञ्चारमाध्यमले अपाङ्गता भएका व्यक्तिका धारणा, अनुभव र विचारलाई सम्मानजनक रूपमा समेट्दै उनीहरूको अर्थपूर्ण सहभागिता सुनिश्चित गर्नुपर्ने बताए ।

उनले समावेशी र अधिकारमा आधारित सञ्चार अभ्यासले अपाङ्गता भएका व्यक्तिको आवाजलाई मूलप्रवाहीकरण गर्न महत्वपूर्ण योगदान पुग्ने विश्वास व्यक्त गरे ।

यसैगरी राष्ट्रिय आदिवासी जनजाति अपाङ्ग महिला संघ नेपालकी प्रतिनिधि प्रतिमा गुरुङले अपाङ्गता भएका आदिवासी महिला तथा किशोरीहरूको आवाजलाई मूलप्रवाहीकरण गर्न सामुदायिक रेडियोको भूमिका महत्वपूर्ण रहेको बताइन् ।

गुरुङले राष्ट्रिय आदिवासी जनजाति अपाङ्ग महिला संघ नेपालले लैङ्गिक समानता, युवा, अपाङ्गता भएका व्यक्ति, आदिवासी तथा अन्य सीमान्तकृत समुदायका सवाललाई अन्तरछेदी (इन्टरसेक्सनल) दृष्टिकोणबाट उठाउँदै आएको बताइन् ।

उनले संस्थाको सातै प्रदेश तथा स्थानीय तहसम्म संगठनात्मक संरचना रहेको बताइन् । साथै संस्था अन्तर्राष्ट्रिय सञ्जालमार्फत एसियाका १२ देश र सात वटा भूराजनीतिक क्षेत्रमा समेत सक्रिय रूपमा काम गरिरहेको छ ।

उनले सञ्चारमाध्यममा अपाङ्गता भएका व्यक्तिको चित्रण, समाचारको भाषा, विषयवस्तु तथा प्रस्तुतीकरणलाई थप संवेदनशील र समावेशी बनाउन विभिन्न संवाद, अभिमुखीकरण तथा मिडिया फेलोसिप कार्यक्रम सञ्चालन गरिएको जानकारी दिइन् ।

विशेषगरी अपाङ्गता भएका महिला, आदिवासी तथा सीमान्तकृत समुदायका आवाजलाई सञ्चारमाध्यममा प्राथमिकताका साथ स्थान दिनुपर्नेमा उनले जोड दिइन् ।

उनले कार्यक्रमको मुख्य उद्देश्य सञ्चारमाध्यममा लैङ्गिकता, आदिवासी, अपाङ्गता तथा सीमान्तकृत समुदायका मुद्दालाई मूलप्रवाहीकरण गर्नुका साथै अपाङ्गता समावेशी सञ्चार अभ्यासलाई प्रभावकारी बनाउनु रहेको स्पष्ट पारिन् ।

सञ्चार सामग्री तयार गर्दा पहुँचयुक्त (एक्सेसिबल) उपकरण, समावेशी भाषा, उपयुक्त तस्बिर तथा अपाङ्गता र अन्तरछेदी दृष्टिकोणलाई आत्मसात् गर्न आवश्यक रहेको उनको भनाइ थियो ।

गुरुङले सञ्चारमाध्यमलाई थप समावेशी, उत्तरदायी र संवेदनशील बनाउन यस्ता कार्यक्रमले महत्वपूर्ण योगदान पुग्ने विश्वास व्यक्त गरिन् ।