आज विश्व उच्च रक्तचाप दिवस, यस्ता छन् रक्तचाप नियन्त्रण गर्नै विशेषज्ञहरूका सुझावहरू

काठमाडौँ । आजकल धेरै मानिसहरु उच्च रक्तचापको समस्यासँग जुधिरहेका छन् । उच्च रक्तचापलाई उच्च रक्तचाप पनि भनिन्छ। यो एक गम्भीर समस्या हो, जुन विश्वव्यापी चिन्ताको विषय बनेको छ।

विश्व स्वास्थ्य सङ्गठन (डब्लुएचओ)को तथ्यांकअनुसार विश्वभर ३०-७९ वर्ष उमेर समूहका करिब १२८ करोड मानिस उच्च रक्तचापको समस्याबाट पीडित छन्, जसमध्ये ४६ प्रतिशत मानिसलाई आफ्नो अवस्थाबारे थाहा छैन। त्यसैले यस रोगबारे मानिसहरूलाई थप सचेत गराउन र यसका लक्षणहरूबारे जानकारी बढाउन प्रत्येक वर्ष विश्व उच्च रक्तचाप दिवस मनाइन्छ। विश्व उच्च रक्तचाप दिवस हरेक वर्ष मे १७ मा मनाइन्छ ।

उच्च रक्तचापले स्वास्थ्यमा ठूलो हानि पुर्‍याउन सक्छ। यो हृदय रोग, मधुमेह आदि जस्तै धेरै गम्भीर रोगहरु को लागी एक जोखिम कारक हो। त्यसैले हामीले डा. विनायक अग्रवाल  बाट उच्च रक्तचापबाट कसरी बच्न सकिन्छ भनेर जान्न खोज्यौं। उहाँले के भन्नुभयो हामीलाई थाहा दिनुहोस्।

डा अग्रवालले उच्च रक्तचापबाट बच्न स्वस्थ जीवनशैली अपनाउनुपर्ने र यसबाट बच्न सावधानी अपनाउनुपर्ने बताए

• तौल नियन्त्रण गर्नुहोस्- आफ्नो तौल सामान्य राख्ने प्रयास गर्नुहोस्। यदि तपाई अधिक तौल वा मोटोपनाबाट पीडित हुनुहुन्छ भने थोरै तौल घटाउनुले पनि रक्तचाप नियन्त्रणमा धेरै मद्दत गर्न सक्छ। तसर्थ, सामान्य BMI दायरा भित्र आफ्नो वजन राख्न प्रयास गर्नुहोस्।
• सन्तुलित आहार खानुहोस् – आफ्नो आहारमा सम्पूर्ण अन्न, फलफूल, तरकारी र दुबला मासु खानुहोस्। साथै, आफ्नो आहारमा मिठाई, प्रशोधित खाना र संतृप्त फ्याट भएको खानाको मात्रा सीमित गर्नुहोस्। डा अग्रवालले ड्यास डाइट (हाइपरटेन्सन रोक्नको लागि आहार दृष्टिकोण) उच्च रक्तचाप रोक्न धेरै सहयोगी हुने बताउनुभयो।
• तपाईंको आहारमा नुनको मात्रा घटाउनुहोस् – दैनिक २,३०० मिलीग्राम उपभोग गर्ने प्रयास गर्नुहोस्। नुन मात्र उपभोग गर्नुहोस्, जुन लगभग एक चम्मच बराबर छ। खानामा सोडियमको मात्रा घटाएर रक्तचाप बढ्ने जोखिमलाई कम गर्न सकिन्छ।
• नियमित व्यायाम – हप्तामा दुई सत्र मांसपेशी बनाउने कसरत बाहेक, यदि तपाइँसँग समय कम छ भने, तपाइँ हप्तामा ७५ मिनेटको लागि कसरत गर्न सक्नुहुन्छ, तर यो उच्च तीव्रताको हुनुपर्छ। एकै समयमा, यदि समय समस्या छैन भने, १५० मिनेटको मध्यम कसरत पनि लाभदायक हुनेछ।
• मदिरा र सूर्तिजन्य पदार्थको सेवन नगर्नुहोस् – धुम्रपानले रक्तनलीमा क्षति पु¥याउँछ, जसका कारण रक्तचाप बढ्ने र मुटुसम्बन्धी रोगको जोखिम पनि बढ्छ । त्यसैले, धुम्रपान नगर्नुहोस्, ताकि उच्च रक्तचाप र अन्य स्वास्थ्य समस्याहरूबाट बच्न सकिन्छ। साथै मदिरा सेवनका कारण पनि रक्तचाप बढ्न सक्छ ।
• तनाव कम गर्नुहोस्- लामो समय तनावका कारण रक्तचाप बढ्न सक्छ। त्यसैले तनाव कम गर्ने र जोगिने प्रयास गर्नुहोस्। तनाव कम गर्न, योग, ताई ची, ध्यान र गहिरो सास फेर्न जस्ता आराम गर्ने व्यायाम गर्नुहोस्। हरेक दिन ७-९ घण्टा सुत्ने प्रयास गर्नुहोस्। निद्रा नपुग्दा रक्तचाप पनि बढ्न सक्छ र उच्च रक्तचापको सिकार बन्न सक्छ ।
• रक्तचाप जाँच्नुहोस्- यदि तपाईंको परिवारमा कसैलाई उच्च रक्तचापको समस्या छ वा अन्य जोखिम कारकहरू छन् भने, तपाईंले नियमित रूपमा आफ्नो रक्तचाप जाँच गर्नु महत्त्वपूर्ण छ। उच्च रक्तचापको समस्यालाई समयमै नियन्त्रण गर्न सकिन्छ ।
• डाक्टरसँग कुरा गर्नुहोस्- यदि तपाईलाई मधुमेह वा उच्च कोलेस्ट्रोलको स्तर छ भने, त्यसको बारेमा तपाइँको डाक्टरसँग अवश्य कुरा गर्नुहोस्, किनकि यी कारणहरूले उच्च रक्तचाप पनि निम्त्याउन सक्छ।

आफ्नो दैनिक जीवनमा यी महत्त्वपूर्ण परिवर्तनहरू गरेर, तपाईं उच्च रक्तचाप र अन्य हृदय रोगहरूबाट आफूलाई बचाउन सक्नुहुन्छ।